Bestuursverslag

Bestuursverslag

BESTUURSVERSLAG

BESTUURSVERSLAG

Werken aan een schone en veilige leefomgeving doen we samen! Het creëren van een veilige werkomgeving voor onze medewerkers staat hierbij hoog in het vaandel. Het afgelopen jaar zijn mooie stappen gezet op de weg van de transitie naar een circulaire economie in 2050. In dit bestuursverslag kijken we terug op het jaar 2023 en blikken we vooruit. Nadat we hebben stilgestaan bij de medezeggenschap en na het bericht van de Raad van Commissarissen sluiten we dit bestuursverslag af met een financiële paragraaf.

AFVALBELEID

AFVALBELEID

In 2023 heeft er geen grote wijziging plaatsgevonden in het afvalbeleid van onze opdrachtgevers. Het realiseren van de VANG-doelstellingen (Van Afval Naar Grondstof) is nog altijd een belangrijke rode draad in de samenwerking tussen Cyclus en zijn opdrachtgevers. VANG is één van de manieren om duurzaamheid te realiseren en de omslag te maken naar een circulaire economie. De landelijke VANG-doelstelling van 2020 was een afvalscheidingspercentage van 75% met maximaal 100 kilo fijn huishoudelijk restafval per inwoner per jaar. Deze 100 kilo zou verder moeten afnemen naar maximaal 30 kilo per inwoner per jaar in 2025. Tot en met 2025 richt het uitvoeringsprogramma zich vooral op twee belangrijke aspecten:

  • Het nog beter scheiden van huishoudelijk restafval.
  • Het verbeteren van de kwaliteit van de afvalstromen.

Samen met de gemeenten investeert Cyclus in het structureel verlagen van de hoeveelheid restafval en het verhogen van de inzameling van waardevolle grondstoffen. 

In 2023 bedroeg de gemiddelde hoeveelheid huishoudelijk restafval per inwoner in de Cyclus-regio 144 kilo (2022: 143 kilo) en het scheidingspercentage was 68% (2022: 68%). Deze én een groot aantal gemeentespecifieke cijfers en ontwikkelingen presenteert Cyclus aan zijn gemeenten in de jaarlijkse factsheets. Deze factsheets vormen een mooi vertrekpunt om volgende stappen te nemen om de VANG-doelstellingen en een circulaire economie te realiseren. 

VERWERKING / GRONDSTOFFEN

Om de doelstelling 100% circulair in 2050 te behalen richt de overheid zich op:

  1. Het beter scheiden van grondstofstromen, waardoor nog maar een minimale hoeveelheid afval hoeft te worden verbrand.
  2. Het optimaliseren van de kwaliteit van de gescheiden stromen, zodat deze stromen gerecycled kunnen worden.

Ook voor Cyclus hadden deze aspecten in 2023 de volle aandacht. 

Aanvullend op eerder genoemde doelstellingen heeft Cyclus in 2023 aandacht gehad voor het voorkomen van afval. Cyclus is actief in diverse pilotprojecten, zoals de projectgroep ‘wasbare luiers’.

De totale hoeveelheid afval is in 2023 in veel gemeenten afgenomen. In 2022 werd in de Cyclus-regio gemiddeld 448 kilo afval/grondstoffen per inwoner ingezameld. In 2023 was dit gemiddeld nog 444 kilo per inwoner. 

Vanuit overheid en producentenorganisaties zijn ook in 2023 diverse maatregelen genomen om de circulaire economie kracht bij te zetten. Zo is er vanaf 1 april 2023 statiegeld van toepassing op blikjes. Ook is bijvoorbeeld de UPV-vergoeding (Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid) voor gescheiden ingezamelde matrassen, die worden aangeboden bij gecertificeerde recyclebedrijven, verhoogd van 15% in 2022 naar 60% in 2023. Per 1 juli 2023 is ook een UPV van kracht op textiel. De afvalverbrandingsbelasting, de belasting die moet worden betaald over het afval dat wordt verbrand, is verhoogd. 

De afkeur van aangeboden grondstoffen is in 2023 toegenomen. Dit lijkt te komen door een aanscherping van het acceptatiebeleid en niet zozeer door een afname van de kwaliteit van de brongescheiden stromen. De afkeur dwingt Cyclus en haar gemeenten om extra alert te zijn op wat er via huis-aan-huisinzameling wordt aangeboden en de communicatie hierover richting inwoners. De kwaliteitscontroleurs van Cyclus zijn volop ingezet, onder andere als interventie op routes waar sprake was van veel vervuiling. De kwaliteitscontroleurs spreken waar mogelijk inwoners direct aan als er vervuiling wordt geconstateerd en delen communicatiemateriaal uit. 

Lachgascilinders
Het gebruik van lachgas valt per 1 januari 2023 onder de Opiumwet. Daardoor ontstond er een enorme toename van het aantal lachgascilinders dat werd gedumpt in de openbare ruimte en bij het overige afval, bijvoorbeeld in ondergrondse containers. De kosten voor het verwerken van lachgascilinders zijn erg hoog. Ook de kosten voor eventuele schade aan voertuigen of bij de afvalverbrandingsinstallaties wanneer de cilinders ontploffen zijn enorm. Tot op heden lijken gemeenten en verwerkers op te draaien voor deze kosten. De NVRD (namens gemeenten) en Vereniging Afvalbedrijven (namens verwerkers) leggen zich hier niet zomaar bij neer.

CIRCULAIRE ECONOMIE IN DE VERSNELLING 2023 

In 2023 zijn we met verschillende circulaire projecten aan de slag gegaan die in het teken van versnellen van de circulaire economie stonden. Daarnaast was het belang van de projecten om de grondstoffen steeds hoger op de r-ladder te krijgen. 

Demontagebedrijf
In 2023 vond het besluitvormingstraject plaats over het demontagebedrijf. In het demontagebedrijf ligt de focus op het verminderen van afval door het winnen van waardevolle grondstoffen uit het huishoudelijk grofvuil die anders verbrand zouden worden.
Zo wordt er uit een bank weer textiel, foam, hout en metaal gehaald die als waardevolle grondstoffen in de regio afgezet kunnen worden. De maatschappelijke businesscase bestaat uit drie pijlers: afval, sociaal domein en duurzaamheid. 

De aandeelhouders stonden positief tegenover de oprichting van het demontagebedrijf. Cyclus gaat hiermee in 2024 verder aan de slag, onder leiding van een externe kwartiermaker. 

Themadagen
Om kennis en ontwikkelingen te delen, zijn in 2023 drie themadagen georganiseerd voor beleidsmedewerkers van gemeenten. De thema’s waren: verminderen van afval, inzicht in kwaliteit grondstoffen en circulaire ambachtscentra. 

Interne circulariteit
Niet alleen extern maar ook bij Cyclus intern wordt aandacht besteed aan de circulaire economie. Zo zijn we gestart met een circulaire werkgroep en zijn er in 2023 verschillende mooie initiatieven uitgevoerd. Denk hierbij aan het wassen van werkhandschoenen voor de uitvoering, de inzameling van GFT+E, de inzameling van statiegeldflesjes en -blikjes voor het goede doel en het verduurzamen van het bedrijfsrestaurant. Tot slot is er een weggeefhoek opgezet waarbij medewerkers van Cyclus tweedehands spullen kunnen uitwisselen. Dit is een groot succes gebleken en het initiatief wordt in 2024 verder uitgebreid.

Circulair ambachtsnetwerk
Cyclus neemt deel aan het traineeshipprogramma van de NVRD. Twee trainees ondersteunden in 2023 verschillende circulaire projecten, waaronder het circulair ambachtsnetwerk. Het doel van dit project is om producten die nog kunnen worden hergebruikt niet in de afvalbak te laten belanden, maar deze bijvoorbeeld te laten repareren, op te knappen of te deponeren in kringloopcontainers. In 2023 heeft Cyclus als projectleider het projectplan van het circulair ambachtsnetwerk uitgevoerd. Dit bestaat uit twee jaar onderzoek naar de mogelijkheid om een circulair ambachtsnetwerk in de regio op te zetten. Het eerste jaar is er een verkenning gedaan naar de stakeholders per bouwsteen (reparatie, educatie, kringloop, maakindustrie). Daarbij zijn de kansen in kaart gebracht hoe de verschillende stakeholders bij kunnen dragen aan afvalvermindering in de regio. Cyclus heeft in 2023 het eerste deel van het onderzoek afgerond en verschillende verslagen aangeleverd. Uit het onderzoek van het afgelopen jaar is te concluderen dat er voldoende kansen liggen in de regio voor het opzetten van een circulair ambachtsnetwerk. De bouwstenen demontage en kringlopen zijn al in de praktijk gebracht en hebben concrete vervolgstappen. Daarnaast zorgen beide bouwstenen voor een belangrijke verbinding in het netwerk met alle stakeholders. Bij de bouwstenen onderwijs en reparatie is een verbinding gevonden waardoor ze elkaar kunnen versterken en er concrete projecten gevormd kunnen worden door de stakeholders samen. In 2024 wordt er door een kwartiermaker vanuit opdrachtgever gemeente Waddinxveen een verdere haalbaarheidsstudie gedaan naar het opzetten van het netwerk.

BEST-tas
We hebben verschillende pilots gedraaid om nieuwe circulaire diensten te toetsen. In samenwerking met de gemeente Krimpen aan den IJssel en de kringlopen is de pilot met de BEST-tas opgezet. Uit deze pilot is gebleken dat er te weinig animo voor is en het niet rendabel opgezet kan worden. 

UIT DE GEMEENTEN 

Cyclus kijkt terug op een prettige en succesvolle regionale samenwerking met haar gemeenten in 2023.

Mobiele milieustraat en pop-up milieustraat
In 2023 is de mobiele milieustraat steeds vaker en met succes ingezet. Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Krimpen aan den IJssel, Krimpenerwaard, Oudewater en Waddinxveen maakten er gebruik van. Sommige gemeenten incidenteel, andere gemeenten structureel. Ook gemeenten die niet tot de Cyclus-regio behoren tonen hun interesse in de mobiele milieustraat.

In gemeente Waddinxveen is in de wijk De Triangel twee keer een pop-up milieustraat geplaatst voor de nieuwe bewoners. Het was een succesvolle pilot. Daarom zal Cyclus in 2024 de pop-up milieustraat als dienst aan de gemeenten aanbieden. 

Gladheidbestrijding
Na een periode van intensieve voorbereiding heeft Bodegraven-Reeuwijk besloten om de gladheidbestrijding onder te brengen bij Cyclus. 

Dit samenwerkingsverband levert meerwaarde op voor alle betrokkenen. Voor de gemeente is het van belang dat Cyclus zijn dienstverlening zo efficiënt mogelijk uitvoert. Door de gladheidbestrijding onder te brengen bij Cyclus kan de inzet van personeel en materieel waar mogelijk gecombineerd worden met de inzet van de reiniging en onkruidbeheersing op verharding in de gemeente. Hiermee creëer je een optimale bezetting die een algemene besparing in kosten oplevert. Doordat Cyclus ook de gladheidbestrijding in Gouda verzorgt zorgt routeoptimalisatie voor een besparing van in ieder geval 3,5 routes. 

Cyclus kijkt met tevredenheid terug op het gladheidbestrijdingsseizoen vanaf begin november 2023. De eerste ervaringen met de nieuwe geoptimaliseerde routes en het nieuwe strooimaterieel zijn positief.  

Ombouw toegangscontrollers
De vervanging van de toegangscontrollers is in 2023 gestart. In de gemeenten waar het oude Tiris-systeem was ingebouwd zijn de controllers inmiddels vervangen. 

In 2023 zijn alle toegangscontrollers (paslezer op de verzamelcontainer) in Kaag en Braassem, Gouda, Nieuwkoop en Waddinxveen omgebouwd naar een vernieuwd systeem, omdat de oude controllers nog op 2G werkten. De verouderde techniek van zowel de controllers als passen was niet toekomstbestending en zorgde voor veel storingen. Dat is nu verleden tijd. In 2024 zal de rest van de gemeenten voorzien worden van nieuwe toegangscontrollers in de diverse inzamelmiddelen.

Inzameling oud papier en karton

In 2023 deden enkele honderden vrijwilligers van verenigingen die zijn betrokken bij de inzameling van OPK mee aan een veiligheidstraining. In drie jaar tijd zijn alle verenigingen getraind. In het najaar van 2024 komen de herhalingstrainingen er weer aan. Cyclus streeft ernaar het behaalde veiligheidsniveau te behouden en waar mogelijk verder te verhogen.

En verder

  • In Alphen aan den Rijn is de dienstverlening uitgebreid met het leveren van ondergrondse containers en het reinigen van de GFT-verzamelvoorzieningen, waarmee Cyclus in 2024 zal starten. 
  • De gemeente Alphen aan den Rijn heeft besloten de verwerking van haar monostromen van de milieustraat in te besteden bij Cyclus. 
  • In Gouda is het plaatsen, verplaatsen en vervangen van rest- voor PMD-containers bijna afgerond. De pilot om bij laagbouw PMD met minicontainers in te zamelen is in diverse wijkdelen uitgebreid. Dit zal in 2024 verder uitgebreid worden waardoor er meer ondergrondse PMD-containers uit het openbare gebied zullen verdwijnen. De verzamelcontainers voor PMD worden alleen nog ingezet voor hoogbouwlocaties. 
  • In Kaag en Braassem was er een pilot met twee papiervereniging om OPK met een zijlader in te zamelen. Eén vereniging gaat hiermee door in 2024. 
  • Met Krimpen aan den IJssel zijn in 2023 eerste gesprekken gevoerd over invoering van het recycletarief in de gemeente. Dit zal in 2024 verder vorm krijgen. 
  • Met Nieuwkoop onderzoeken wij of we de inzameling van los papier kunnen afbouwen en alleen nog met minicontainers kunnen inzamelen. 
  • In 2023 is met Waddinxveen gesproken over een pilot voor het plaatsen van een kringloopcontainer op het grondstoffenplein. De pilot zal in 2024 plaatsvinden. 
  • In 2024 start het project ‘Van zak naar bak’ voor de PMD-inzameling in de gemeente Waddinxveen. 
  • Met Zuidplas zijn afspraken gemaakt over de vervanging van de minicontainers voor GFT+E van 120 liter voor 140 liters. Na keuring van de ondergrondse glascontainers is er een groot aantal vervangen en er zijn paslezers in de verzamelcocons voor GFT+E geplaatst. 
  • Cyclus heeft een aantal gemeenten ondersteund bij de Landelijke Compostdag, die elk jaar in maart wordt georganiseerd door GFT-E-composteerders en gemeenten. 

‘De aandeelhouders stonden positief tegenover de oprichting van het demontagebedrijf. Cyclus gaat hiermee in 2024 verder aan de slag.’