Bestuursverslag

Bestuursverslag

FINANCIEEL DIRECTIEVERSLAG 2023

FINANCIEEL
DIRECTIEVERSLAG
2023

1. BELEID

Het financieel, prijs- en dividendbeleid van Cyclus is enerzijds gericht op marktconforme tarieven voor haar aandeelhoudende klantgemeenten nu en in de toekomst en anderzijds op de continuïteit van het bedrijf en een solvabele onderneming. Dit vertaalt zich in een beleid dat gericht is op: een tarief dat gelijk blijft of daalt bij een gelijk of hoger dienstverleningsniveau door verlaging van de exploitatiekosten, innovatie en ontwikkeling van de dienstverlening door te investeren in nieuwe toepassingen, een beperkte begrote winstmarge voor Cyclus en een solvabiliteitsnorm van meer dan 35%. Als gevolg van het beperkte niveau winstmarge zal de ruimte voor dividenduitkering bij dit beleid normaliter beperkt blijven.

2. ONTWIKKELINGEN BOEKJAAR 2023

Het rapportagejaar 2023 wordt hoofdzakelijk gekenmerkt door de volgende ontwikkelingen:

  • Stijgend prijsniveau op alle fronten: Een extra cao-verhoging per 1 april 2023 zorgde ervoor dat de loonkosten per saldo 1,8% extra stegen. Ook verwerkingskosten, uitbestede kosten op wagenparkonderhoud, inhuur materieel en beheer en onderhoud inzamelmiddelen stegen vaak meer dan voor de voor 2023 begrote indexering. Voor een deel, met name de verwerkingskosten, zijn de prijsstijgingen ook bij de klanten direct voelbaar geworden.
  • Financieel beleid: Ondanks stijgende prijzen is het financieel resultaat van Cyclus over 2023 zonder meer goed te noemen. Waar mogelijk werd er succesvol bespaard op algemene beheerskosten en vielen de financieringsbaten hoger uit dan begroot. Per saldo was ook het omzetniveau zo, dat prijsstijgingen aan de directe kostenkant grotendeels konden worden opgevangen.
  • Medewerkers in dienst: Ultimo 2023 steeg het aantal mensen in eigen dienst verder naar 219 (nominaal) (2022: 207). Deze groei, en daarmee ook afname van de flexibele schil, is conform het al sinds enige jaren gevoerde personeelsbeleid. In 2023 was de beschikbaarheid van eigen personeel en flexibele krachten regelmatig krap, maar het doel (ca. 70% beladers in eigen dienst) zal in 2024 ongewijzigd blijven.
  • Inregelen eigen activiteiten rondom inzamelmiddelen: Sinds 1 april 2023 is het tweedelijnsonderhoud inzamelmiddelen binnen de eigen Cyclus-organisatie gestart, nadat al eerder het eerstelijnsonderhoud zelf werd opgepakt. Er zijn goede stappen gemaakt in efficiency, bezetting en kennisniveau, waardoor ook het deel uitbestede servicewerkzaamheden geleidelijk aan afneemt. Het gestabiliseerde efficiencyeffect voor de eigen organisatie en voor de klant zal in 2024 verder toegepast worden in de kost- en verkooptarieven.
  • Besluitvorming demontageactiviteiten: Na het houden van meerdere pilots op locatie Oostbaan in Moordrecht en verfijning van alle onderdelen van de businesscase zal naar verwachting in 2024 definitief over de start van het Demontagebedrijf worden besloten. De juridische vorm zal een besloten vennootschap worden als dochterbedrijf van Cyclus. Na een positief besluit door de aandeelhouders moet een locatie voor het Demontagebedrijf worden bepaald.
  • Marktconformiteitstoets: In de dienstverleningsovereenkomsten van Cyclus en haar aandeelhoudende gemeenten is afgesproken dat elke twee jaar de marktconformiteit van de door Cyclus geleverde prestaties onafhankelijk wordt beoordeeld, in 2023 is dit onderzoek uitgevoerd. Daarnaast is onder andere gekeken naar de overheadkosten in verhouding tot de benchmark overheid gedomineerde afvalorganisaties. De resultaten van dit onderzoek, uitgevoerd door IPR Normag, zijn gedeeld en besproken met de betreffende werkgroep en met alle gemeenten. Het beeld van Cyclus ten opzichte van de benchmark is dat Cyclus marktconform werkt.

4. TOELICHTING FINANCIEEL RESULTAAT 2023

Het boekjaar 2023 van Cyclus is afgesloten met een nettowinst van € 695.000 (2022: € 225.000). De winst bestaat uit het regulier bedrijfsresultaat, de resultaten met betrekking tot voorzieningen, financiële baten en lasten en eventueel te betalen vennootschapsbelasting.

Regulier bedrijfsresultaat
De totale omzet nam in 2023 toe met € 3.643.000 tot € 43.900.000 (2022: € 40.257.000). Deze toename is voornamelijk het gevolg van de stijging van de verwerkingskosten, zowel in toegenomen tonnages als tarieven, als ook door een groei van de dienstverlening inzameling en reiniging, eenmalige projecten en indexaties. In tegenstelling tot 2022, is in 2023 wel de ruimte gevonden om ten laste van de omzet een resultaatsafhankelijke korting aan de aandeelhoudende gemeenten van Cyclus te crediteren.

Het reguliere bedrijfsresultaat steeg ten opzichte van het vorige boekjaar met € 911.000 tot € 1.170.000, ofwel 2,7% van de omzet (2022: 0,6%). Deze toename van het bedrijfsresultaat is per saldo het gevolg van stijgende loon- en onderhoudskosten, lagere kosten algemeen beheer, extra werkzaamheden binnen en buiten de dienstverleningsovereenkomsten, efficiency- en productiviteitsverbetering, resultaten op eenmalige projecten, tijdelijke inkoopvoordelen en lagere kapitaalslasten dan gecalculeerd.

Dividend of korting op omzet kapitaalintensieve middelen ten gunste van aandeelhoudende gemeenten
Het resultaat van 2023 geeft zoals genoemd ruimte tot het verlenen van een korting of dividenduitkering. Het bedrag van € 525.000 is hiervoor beschikbaar gesteld, in 2022 liet de beperkte hoogte van het nettoresultaat dit niet toe. Na vaststelling van de jaarrekening 2023 zal deze korting in een verrekeningsvoorstel met de betreffende gemeenten worden verwerkt.

Voorziening personeel & organisatie
De voorziening voor personeel en organisatie betreft kosten die betrekking hebben op langdurig ziekteverzuim en inschattingskans op arbeidsongeschiktheid en voorziene kosten uit toekomstige jubileumuitkeringen. In 2023 daalde de stand van de voorziening personeel en organisatie in totaal naar € 347.000 (2022: € 386.000).

Investeringen en kasstroom
De investeringen in 2023 kwamen in totaal uit op € 4.324.000 (begroting € 4.965.000) en hadden voornamelijk betrekking op het wagenpark en het areaal inzamelmiddelen. De afschrijvingslasten op vaste activa stegen in vergelijking met 2022 met € 412.000 naar € 2.423.000.

In 2023 is er kortstondig gebruik gemaakt van het rekening-courant krediet Bank Nederlandse Gemeenten N.V. (BNG) van maximaal € 3.000.000. Verder is binnen de faciliteit medio mei en november ter overbrugging van bevoorschotting een kasgeldlening van maximaal € 4.000.000 afgeroepen. De per saldo financieringsbaten van € 47.000 zijn ontstaan uit zowel bereidstellingsprovisie, betaalde en ontvangen rente. Ultimo 2023 was € 8.335.000 aan liquide middelen beschikbaar mede als gevolg van de vooruit ontvangen bevoorschotting 2024.

De totale kasstroom nam in 2023 toe met € 572.000, per saldo veroorzaakt door het positieve bedrijfsresultaat, het hogere niveau van investeringen en een hoger leverancierskrediet in de balanspost kortlopende schulden.

TOELICHTING FINANCIËLE POSITIE 2023

Solvabiliteit 1)
Het balanstotaal nam in het boekjaar 2023 toe met € 1.652.000 (plus 4,9%) tot € 35.136.000 (2022: een toename van 2,2%). Deze toename wordt met name veroorzaakt door hoogte van investeringen gedurende 2023. Het eigen vermogen (na resultaatsbestemming) nam toe met € 695.000 en komt uit op € 11.263.000 (2022: € 10.568.000). Als gevolg hiervan komt de solvabiliteit uit op 32,1% (norm ≥ 35%) van het balanstotaal ten opzichte van 31,6% ultimo 2022.
Wanneer de berekening van het balanstotaal wordt gecorrigeerd met de bevoorschotting door de gemeenten, dan komt de solvabiliteit uit op 45,5%.

Liquiditeit 2) en werkkapitaal
Het werkkapitaal nam in het boekjaar 2023 af met € 1.191.000 en kwam uit op € 13.064.000 negatief (2022: afname € 1.489.000). Deze afname is voornamelijk het gevolg van het incidentele hogere bedrag aan kortlopende schulden. De current ratio2) komt uit op 0,44 (2022: 0,47). Tot op heden heeft Cyclus investeringen gefinancierd met eigen middelen en wordt minimaal gebruik gemaakt van bancaire financiering. Als gevolg hiervan is het saldo aan liquide middelen (en vlottende activa) de afgelopen jaren afgenomen in verhouding tot het saldo aan vlottende passiva. Dit verklaart dat de current ratio2) lager is dan de gestelde norm (≥ 1).

Rendement op het geïnvesteerd vermogen 3)
De boekwaarde van de vaste activa nam in 2023 toe met 7,9% tot € 24.677.000 (2022: toename 7,1%) als gevolg van het eerder genoemde hogere investeringsniveau. Het reguliere bedrijfsresultaat steeg met € 911.000 tot € 1.170.000 (2022: € 259.000). Deze toename is per saldo het gevolg van verhoogde kosten uitbesteed werk en hogere loonkosten en resultaten op projecten, tijdelijke inkoopvoordelen, lagere algemene beheerkosten en lagere kapitaalslasten dan gecalculeerd. Derhalve komt het rendement op het geïnvesteerde vermogen in het boekjaar 2023 uit op 2,6% (2022: 1,3%).

Financiering en rentedekkingsgraad 4)
Cyclus heeft een kredietfaciliteit bij BNG van maximaal € 8.000.000 dat is onderverdeeld in een kasgeldfaciliteit (€ 5.000.000) en een rekening-courantkrediet voor onbepaalde tijd (€ 3.000.000). Als zekerheden zijn aan de BNG verstrekt: een bankhypotheek op alle thans en in de toekomst aan de cliënt toebehorende onroerende zaken (waaronder begrepen erfpacht- en opstalrechten) met een pandrecht op de roerende zaken in de zin van artikel 3:254 van het Burgerlijk Wetboek (hulpzaken), beide eerste in rang, ten bedrage van in hoofdsom € 8.000.000 te vermeerderen met een opslag voor rente, boete en kosten van 50% van voornoemde hoofdsom. Van de kasgeldfaciliteit is gedurende 2023 kortstondig gebruik gemaakt voor een bedrag van € 4.000.000. Ultimo boekjaar 2023 heeft de onderneming de beschikking over € 8.335.000 aan liquide middelen (2022: € 7.763.000). In 2023 bedraagt de rentebate € 47.000 (2022: rentelast € 77.000) derhalve komt de rentedekkingsgraad in 2023 uit op 65,3 (2022: 30,0).

5. RISICO’S

Governance

Vanaf 1 januari 2016 hebben de gemeenten, als aandeelhouders van Cyclus, statutair meer bevoegdheden gekregen en stellen zij o.a. jaarlijks de begroting en het investeringsplan vast. Dezelfde gemeenten zijn opdrachtgever en sluiten DVO’s af met Cyclus. Cyclus loopt hierdoor een risico in de zin dat belangen van gemeenten als aandeelhouder en als opdrachtgever kunnen verschillen, en dat belangen van gemeenten onderling kunnen verschillen. Dit zou gevolgen kunnen hebben voor de bedrijfsvoering van Cyclus. Het zou ertoe kunnen leiden dat er een conflict ontstaat tussen de instructiebevoegdheid van aandeelhouders en het belang van de vennootschap. Wanneer de instructiecultuur te ver wordt doorgevoerd, dreigen er potentiële aansprakelijkheidsrisico’s. Om die reden wordt vanuit de gemeenten zo veel als mogelijk de verantwoordelijkheid van de opdrachtgever gescheiden van de aandeelhoudersverantwoordelijkheid en worden binnen de verschillende overlegorganen aandeelhouderszaken gescheiden van klantzaken. Zowel de bestuurder van Cyclus, de raad van commissarissen en de gemeentelijke bestuurders hebben oog voor dit spanningsveld.

Rendement

Hoewel het winstniveau van Cyclus de laatste jaren een stabiel beeld geeft, stijgt het resultaat in 2023 tot boven begroting met een rendement van 3,2%. Het is goed hierbij te beseffen dat dit resultaat deels gerealiseerd is door tijdelijke voor- en nadelen zoals:

  • Een tijdelijk financieringsvoordeel: bij de kostprijsbepaling voor kapitaalgoederen (onroerend goed, materieel, inzamelmiddelen, etc.) is gerekend met een interne rekenrente van 3%. Gezien de risico’s die Cyclus loopt, is dit een reële rendementseis voor langlopende investeringen. Echter in de praktijk heeft Cyclus nauwelijks financieringslasten met name als gevolg van de bevoorschottingswijze (werkkapitaalfinanciering, op halfjaarbasis). Cyclus heeft echter geen garanties dat dit zo blijft.
  • Een tijdelijke afschrijvingsvoordeel: Cyclus heeft te maken met vertraagde vervangingsinvesteringen (met name inzamelvoertuigen). Daarnaast staat het uitgevoerde groot onderhoud voor overslagstations nog niet in verhouding tot het geplande en geactualiseerde groot onderhoudsplan.
    De afschrijvingskosten zijn derhalve relatief laag geweest maar stijgen nu snel. De komende periode zal fors geïnvesteerd worden in het elektrificeren van het wagenpark en verduurzaming van de infrastructuur op de locaties, waardoor de afschrijvingslast zal toenemen.
  • Onvoorziene stijging van kosten door marktsituaties: in 2023 is de uitbesteding van overslagactiviteiten op locatie Alphen aan den Rijn uitgesteld, doordat de nieuwbouw bij de leverancier is vertraagd. In mei 2024 zal het eigen overslagstation in Alphen aan den Rijn gesloten worden en de uitbesteding aan PreZero een feit zijn. Het is waarschijnlijk dat het overslagstation en opstallen in de 2e helft van 2024 verkocht zullen worden. De verwachte boekwinst zal (deels) worden aangewend voor financiering van het op te richten Demontagebedrijf en andere begrote investeringen.

Samenvattend betekent dit dat het structurele resultaat verbetert door efficiencyslagen maar dat tijdelijke voor- of nadelen nog steeds een belangrijke impact hebben op het rendement. Van belang is dat Cyclus in samenspraak met de gemeenten onderzoek doet naar nieuwe toekomstbestendige verdienmodellen in combinatie met een rendements-beleid dat past bij het risicoprofiel van de onderneming.

Prijsstijgingen in de markt

Prijsstijgingen van brandstof- en energieprijzen en grondstofprijzen, reeds ingezet in het tweede halfjaar 2022 en versterkt in 2023, hebben een aanzienlijke impact op zowel Cyclus als haar klanten. Veel van de doorgevoerde prijsstijgingen worden door Cyclus doorbelast en hebben voor onze klantgemeenten ook impact op hun verantwoordingen en begrotingen.

Risicomanagement

Als overheids-gedomineerde vennootschap voert Cyclus haar diensten uit binnen de gestelde wettelijke kaders en tegen een verantwoord en beheersbaar risicoprofiel dat past bij de gemeentelijke aandeelhouders en opdrachtgevers. Derhalve wordt binnen het managementsysteem van de organisatie periodiek gemonitord op (strategische) kwaliteits-, arbo- en milieurisico’s. Processen worden ook actief gemonitord en op geconstateerde afwijkingen worden direct maatregelen getroffen.

Ten aanzien van financiële en kredietrisico’s voert Cyclus een prudent beleid in overeenstemming met de wet Financiering Decentrale Overheden (‘FIDO’) zoals is vastgelegd in het treasury-statuut.